سرزمین سبز

اطلاعات جامع گردشگری - جهانگردی و حفظ محیط زیست

 
معرفی قوچ و میش اوریال
نویسنده : محمد مهدی توکلی - ساعت ٢:۱۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/٤/٢۱
 

قوچ اوریال ؛ با شکوه ترین قوچ ایران

تصویری از قوچ اوریال-بر روی عکس کلیک نمایید

عکاس : مهدی بیژن فر

 Ovis orintalis arkali: نام علمی

قوچ و میش اوریال از راسته زوج سمان- تیره یا خانواده گاوسانان(بزرگترین خانواده زوج سمان) می باشند.

از خانواده گاوسانان در ایران تا کنون 5 گونه شامل:1)آهو    2)جبیر    3)آهوی کوهی دره شوری    4)کل و بز و 5)قوچ ومیش وحشی، شناسایی شده اند.

 

  • مشخصات:

 

بزرگترین قوچ ایران است.نر ها شاخ های بلندی دارند(بلندترین شاخ که مربوط به پارک ملی گلستان است و رکورد جهانی محسوب می شود، 113 سانتی متر طول دارد).شاخ ها حلزونی شکل اند و به طرف پهلوی صورت و رو به جلو خمیدگی دارند.سطح جلویی شاخ ها مثلثی به نظر می رسد. (یکی از راه های تمایز این گونه با سایر گونه ها در ایران، وجود شاخهای  پیچ خورده و منحصر به فرد نرها می باشد)ماده ها نیز شاخ های کوتاهی دارند.از ویژگی های دیگر این قوچ ها وجود موهای بلند و سفید رنگی در ناحیه زیر گردن و سینه است.موهای پشت در تابستان کوتاه به رنگ زرد شنی  و در زمستان بلند و قهوه ای رنگ است.زیر شکم و کفل ها سفید است.در برخی از مناطق به خصوص در جنوب و غرب محدوده پراکندگی، بعضی از قوچ ها دارای موهای فلفل نمکی در زیر گردن و سینه و شاخ هایی کوتاهتر هستند که به آنها "قوچ مورچه" می گویند.گیاهخوار و نشخوار کننده اند.حس بویایی و بینایی بسیار قوی دارند و برای مشاهده و یا تصویر برداری از آنها باید به حالت مخفی بدون صدا و بر خلاف جهت باد به آنها نزدیک شد که معمولا به این عمل،«ماهرخ رفتن» می گویند.معمولاً روزها فعال و به صورت گروهی یا اجتماعی زندگی می کنند.شاخ ها دائمی و توخالی و بر خلاف گوزن ها نمی افتند.

 

  • اندازه ها: طول و سر و تنه حدود 150 سانتی متر،دم 15 سانتی متر،ارتفاع 100 سانتی متر،وزن 25 تا 85 کیلوگرم.
  • زیستگاه: تپه و ماهورها و دامنه کوهستان های مرتفع در مناطق استپی.
  • پراکندگی: از نواحی مرزی واقع در شرق و شمال خراسان تا مناطق کوهستانی استان های سمنان و مازندران. در حال حاضر بیشترین تعداد قوچ و میش اوریال در پارک ملی تندوره (شهرستان درگز-استان خراسان رضوی) و پارک ملی گلستان وجود دارد.در ایران قوچ های شرق و شمال شرق که دارای 58 کروموزوم هستند«اوریال خالص» و قوچ های غرب که 54 کروموزوم دارند«ارمنی خالص» نامیده می شوند و سایر قوچ ها به دلیل تفاوت های ظاهری از جمله :جثه،اندازه،فرم شاخ و رنگ و همچنین تعداد کروموزوم های غیر یکسان، اسامی دیگری دارند که در قسمت های بعدی به معرفی آنها خواهیم پرداخت.

قوچ و میش اوریال-منطقه شکار ممنوع سید مرتضی کاشمر

عکس از : محمد عباس نژاد

  • پراکنش جهانی:

 

پاکستان،کشمیر،شمالغربی هندوستان، افغانستان، ترکمنستان، قزاقستان،ازبکستان،تاجیکستان.

 

  • وضعیت حفاظت:

 

قوچ و میش اوریال از لحاظ طبقه بندی حفاظتی، بر اساس قوانین شکار و صید مصوب سال 1378، جزو گونه های حمایت و حفاظت شده ایران و در طبقه بندی لیست سرخIUCN ، جزو گونه های آسیب پذیر و بر اساس ضمایم 2011 کنوانسیون CITES در لیست گونه های در معرض خطر قرار دارد که توجه و تلاش جدی مسئولین و مردم برای جلوگیری از انقراض این گونه باارزش، ضروری به نطر می رسد.

 

  • جنبه های اکوتوریسمی:

 

به دلیل جثه بزرگ و شاخ زیبای این گونه بویژه در قوچ های با سن زیاد (9 سال به بالا) تماشای گونه در زیستگاه طبیعی و تصویربرداری (فیلم و عکس) از آن می تواند گردشگران زیادی را از سایر نقاط دنیا به ایران جذب کرده (کشانده) و باعث رونق صنعت اکوتوریسم گردد.

منبع: راهنمای صحرایی پستانداران ایران.استاد هوشنگ ضیایی

چاپ مطلب در شماره 7 نشریه سیاحت و سفر